سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
83
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى)
مثال مانند « اىّ » استفهاميّه و شرطيّه چه آنكه ايندو كلمه از نظر معنا شباهت به حرف دارند اوّلى به هل استفهاميّه و دوّمى به ان شرطيّه ولى اين شباهت مدنى نيست زيرا دو كلمه مزبور دائما بايد اضافه شوند و چون اضافه از خواصّ اسم است لاجرم شباهت دو كلمه مزبور به حرف باعث مبنى شدن آنها نميگردد . قوله : و الاسم منه : ضمير در « منه » به اسم راجع است . قوله : بعضه متمكّن : ضمير در « بعضه » به اسم راجع است . قوله : و هو معرب : ضمير « هو » به متمكّن عود مىكند . قوله : و بعضه الآخر : ضمير در « بعضه » به اسم راجع است . قوله : و هو مبنىّ : ضمير « هو » به غير متمكّن عود مىكند . قوله : و انّما يبنى : كلمه « يبنى » به صيغه مجهول بوده و ضمير نائب فاعلى آن به اسم راجع است . قوله : لشبه فيه من الحروف : ضمير در « فيه » به اسم راجع بوده و معناى عبارت اينستكه : اسم مبنى مىشود بواسطه شباهتى كه از جهت حروف در آن مىباشد . قوله : اى مقرّب له : ضمير در « له » به اسم عود مىكند . قوله : و احترز به عن غير المدنى : ضمير فاعلى در « احترز » به مصنّف و ضمير مجرورى در « به » به مدنى راجع است . قوله : و هو ما عارضه ما يقتضى الاعراب : ضمير « هو » به غير مدنى راجع است . قوله : كاىّ فى الاستفهام : مانند : فباىّ حديث بعده تؤمنون . قوله : و الشّرط : مثل : ايّاما تدعوا فله الاسماء الحسنى . قوله : فانّها اشبهت الحروف فى المعنى : ضمير در « فانّها » به اىّ راجع است .